Чăваш кухни

Чăваш кухнине çине вырăс, тутар, удмурт, мари кухнисем сĕм янă пулсан та, халăх йăлинчи хăйне палăртакан йĕрсене хăварнă. Чăваш кухнине кĕрекен тĕп çимĕç - пахча çимĕçĕ. Чăвашсем тахçантанпах çĕр ĕçĕпе тата выльăх ĕрчетне. Аш ытларах хĕлле çинĕ, ун чухне çутăпа холодильник пулман. XIX ӗмӗрĕн вĕçĕнче çĕрулми çиме тытăннă. Унсăр çырла, кăмпа, мăйăр та çисе пурăннă.

Тĕрлĕрен яшка: техĕмлĕ аш яшки е пулă бульонĕ, çăра аш яшки (шӳрпе), серте яшки, сĕт яшки, турăх яшки (сивĕтнĕ яшка).

Чăваш çăкăрсăр пĕртте апатланмасть, темелле. Халăх хăй тĕнĕпе пурăннă саманара çăкăр сăваплă çимĕç шутланнă, ăна çемьере аслисем кăна касма тивĕç пулнă.

Чăвашсем ĕлĕкренех кĕрпе, çырла, пахча çимĕç, тăпăрч, аш е пулă (хуплу) кукăльне пĕçереççĕ. Çĕрулми йăлана кĕрсен, унран пашалу тата пӳремеч хатĕрлеме тытăнаççĕ. Çатма çинче пахча çимĕç икерчи пеçернĕ.

Чăвашсем ĕлĕк нумай килти выльăх: сурăх, хур, кăвакал, чăхă, ĕне, лаша, вырăссам хыççăн сысна та усранă, ашне, çăмартисене çинĕ. Уява сурăх ашĕнчен шăртан туса пĕçернĕ. Мулкач ашне кăмăлланă. Çырмаран, кӳлĕрен пулă тытнă.

Ытларах ĕне, качака сĕтне ĕçнĕ. Ăна хăйне уйрăммăн, çаплах йӳçтерсе турăх туса ĕçнĕ. Унран тӑпӑрчӑ тата чăкăт хатĕрленĕ. Хăйминчен ĕне çăвĕ туса çинĕ. Сайра хутра тăпăрчран тунă çимене паранкăна та хушнă.

Пыл тĕп пылак çимĕç шутланнă. Унран кăрчама тунă, салата хушнă.

Чăвашсем сăра вĕретме XIX ĕмĕрĕн иккĕмĕш пайĕнче тытăннă. Чăваш сăрине урпа е ырашран пĕçернĕ. Шупашкарта сăра музейĕ ĕçлет.

Çаплах чей тата кăвас ĕçеççĕ.

• Чувашская кухня (паллӑ мар). Портал чувашской культуры. Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи пушӑн 9-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӑвӑн 14-мӗшӗ.
• Даниил Головин. Чувашская кухня (паллӑ мар). кулинария России. KEDEM.RU. Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи пушӑн 9-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи ҫӑвӑн 14-мӗшӗ.