Сергеев Михаил Сергеевич
Сергеев Михаил Сергеевич (1897 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗ, Пушкарт — 1942 ҫулхи чӳкӗн 7-мӗшӗ) — патшалӑх ӗҫченӗ, 1927–1930 ҫулсенче Чӑваш АССРӗн ҫутӗҫ ӗҫӗн, 1930–1934 ҫулсенче сывлӑх сыхлавӗн халӑх комиссарӗ пулнӑ.
Пурнӑҫӗпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1908 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗнче Чикме уесӗнчи Пушкӑрт ялӗнче ҫуралнӑ[1][2].
1919 ҫулта Михаил Сергеевич Чӗмпӗрти чӑваш шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ[3]. Кайран Чӗмпӗрти халӑх вӗрентӗвӗн практика институтӗнче, 1-мӗш Мускав университечӗн педагогика уйрӑмӗнче пӗлӳ илнӗ.
1919 ҫулхи ака уйӑхӗнче ӑна Хӗрлӗ Ҫара илсе кайнӑ, 1920 ҫулхи пуш уйӑхӗччен вӑл ВКП(б)(выр.)чăв. Чӗмпӗр уесӗн кӗпӗрне комитетӗнче пулнӑ, агитатор-организатор ӗҫне пурнӑҫланӑ[3].
Каярах Чӗмпӗр уесӗн халӑх вӗрентӗвӗн пайӗн сахал йышлӑ нацисен ҫумпайӗн заведующийӗ, Чӑваш кӗпӗрнин хресчен бюровӗн ертӳҫи, Чӗмпӗр кӗпӗрнин парти комитечӗн информаци ҫумпайне йӗркелекенӗ пулнӑ. 1922 ҫулхи ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа «Ӗҫлекенсен сасси» тӗп чӑваш журналӗн редколлеги членӗ тата халӑх валли чӑвашла кӑталакан литература редакторӗ пулнӑ[2].
1923 ҫулхи пуш уйӑхӗнче ӑна РСФСР Халӑха ҫутта кӑларас ӗҫ комиссариачӗн Чӑваш тӗп бюровӗн заведующийӗ пулма шанса панӑ, ҫав вӑхӑтрах вӑл «Ӗҫлекенсен сасси» (Мускав) журналӑн сотрудникӗ пулнӑ. 1926–1927 ҫулсенче РСФСР Халӑха ҫутта кӑларас ӗҫ комиссариачӗн финн-угор пайне ертсе пынӑ[2].
1927–1930 ҫулсенче Чӑваш АССРӗн ҫутта кӑларас комитечӗн халӑх комиссарӗ пулса тӑрӑшнӑ. 1930–1934 ҫулсенче — Чӑваш АССРӗн сывлӑх сыхлав комитечӗн халӑх комиссарӗ[3].
Комплекслӑ ӑслӑлӑхпа тӗпчев институчӗн директорӗ пулнӑ. «Халӑха вӗрентес ӗҫ» журнала редакциленӗ[3].
1937 ҫул вӗҫӗнче ӑна репрессиленӗ, 1956 ҫулта таса ятне тавӑрнӑ[3].
Ӑнлантарусем
- ^ Халӗ Чӑваш Республикин Етӗрне муниципаллӑ округӗн шутне кӗрет.
- ^ 1, 2, 3 Сергеев, Михаил Сергеевич (государственный деятель; 07.11.1897-07.11.1942) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 27-мӗшӗ.
- ^ 1, 2, 3, 4, 5 Ф.Ф. Фёдоров. Сергеев Михаил Сергеевич (выр.). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 27-мӗшӗ.
Вуламалли
- Алексеев, Г. А. Сергеев Михаил Сергеевич / Г. А. Алексеев // Чувашская медицинская энциклопедия / Г. А. Алексеев. — Чебоксары, 1998. — Т. II : Н-Я. — С. 192.
- Алексеев, Г. А. Сергеев Михаил Сергеевич / Г. А. Алексеев // Выдающиеся медики Чувашии / Г. А. Алексеев. — Чебоксары, 2013. — С. 21-22.
- Волкова, А. Трагическая судьба Михаила Сергеева / А. Волкова // Халӑх шкулӗ = Народная школа. — 2016. — № 5. — С. 21-23.
- Изоркин, А. В. Сергеев Михаил Сергеевич / А. В. Изоркин // Краткая ядринская энциклопедия. — Чебоксары, 2006. — С. 201.
- Изоркин, А. В. Сергеев Михаил Сергеевич / А. В. Изоркин, Ф. Ф. Федоров // Ядринская энциклопедия. — Чебоксары, 2015. — Т. 2 : П-Я. Доп. — С. 107-108.
- Исаев, Ю. Н. Дорогу осилит идущий / Ю. Н. Исаев, Г. А. Николаев // Чувашский гуманитарный вестник : археология, искусствоведение, история, правоведение, социология, филология, экономика, этнология. — 2010. — № 5. — С. 6-16. — Из содерж: Михаил Сергеевич Сергеев — первый директор Чувашского комплексного научно-исследовательского института. — С. 8.
- Кайнова, Т. Без права переписки: история семьи репрессированного врага народа / Т. Кайнова // Аргументы и факты — Урал. — 2023. — № 20. — С. 27 : фот.
- Козлов, Ф. Михаил Сергеевич Сергеев: 1897-1943. В вихре коренных перемен / Ф. Н. Козлов // Организаторы науки и образования. — Чебоксары, 2008. — С. 221-228.
Каҫӑсем
- Ф.Ф. Фёдоров. Сергеев Михаил Сергеевич (выр.). Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 27-мӗшӗ.
- Сергеев, Михаил Сергеевич (государственный деятель; 07.11.1897-07.11.1942) (выр.). «Наследие Чувашии». Цифровая библиотека чувашского наследия. Пӑхнӑ кун: 2025 ҫулхи ҫурлан 27-мӗшӗ.
