Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Сувар (парк)

«Сӑвар» этнографи паркӗ — Шупашкарӑн Атӑл леш енче «Чувашия» санатори-курорт комплексӗн лаптӑкӗнче юпа кӳлепесенчен таракан этнографи паркӗ.

Этнопаркра 130 ытла юпа манерлӗ йывӑҫ кӳлепе вырнаҫтарнӑ, вӗсем чӑваш мифологийӗпе, историйӗпе, символикипе, орнаментикипе ҫыхӑннӑ.

Кун-çулĕ

Этнопарка 1993 ҫулта никӗсленӗ. Пуҫаруҫи, ҫавӑн пекех ытларах кӳлепесен авторӗ — Н. М. Балтаев (Палттай Микуçĕ) художник-скульптор[1].

undefined

Экспозици

Парк 7 га ытла лаптӑк йышӑнать. 3 пая пайланать: Ылтӑн ту, Кӗмӗл ту, Пӑхӑр ту.

Ылтӑн ту (турӑсен кӳлеписем)

Кунта Ҫӳлти тӗнчери турӑсене кӑтартнӑ (чӑваш мифологийӗпе тӗнче виҫӗ пая пайланать — Ҫӳлти тӗнче, Ҫутӑ тӗнче тата Аялти тӗнче). Турӑсен, паттӑрсен, улӑпсен кӳлеписем — ылтӑн самана сӑнлӑхӗ.

Кӗмӗл ту (ҫынсен кӳлеписем)

Ҫутӑ тӗнче ҫынсен пурнӑҫне сӑнлать — этемӗн ҫут ҫанталӑкпа, чӗрчунсемпе ӳсентӑран тӗнчипе ҫураҫса пурӑннине палӑртать.

Пӑхӑр ту (духи кӳлеписем)

Вӑрттӑн вӑйсемпе тулнӑ Аялти тӗнчене пӗлтерет. Кунта халапсенчи ырӑсемпе усалсене — вутӑш, арҫури, вупӑр, йӗрӗх тата ыт. те — курма пулать.

Парк варрине «Пурнӑҫ йывӑҫӗ» ҫывӑхӗнче «юпа» скульптура вырнаҫтарнӑ. Авалхи ҫынсен ӑнлавӗнче юпа 3 тӗнчене — турӑсене, ҫынсене тата ырӑсемпе усалсене — ҫыхӑнтарать. Ылтӑн ту ҫинче «Анне-турӑ» тӗп кӳлепе шутланать, йӑх-несӗле тӑснисӗр пуҫне вӑл ҫӗр ӗҫӗн аталанӑвне те пӗлтерет.

Этнопаркра курма килекенсене валли кунта чӑваш историйӗпе тата символӗсемпе сӑнарлӑн паллаштаракан кӳлепесем темӗн чухлех. Сӑмахран, ҫынсене ырӑ е начар хыпарсем илсе пыракан ҫунатлӑ турӑ «Хыпар». «Юратупа Киремет» юратупа шанчӑклӑх символӗ шутланаҫҫӗ. Паркри чи пысӑк скульптура — «Атилла хӗҫӗ»[2].

Ăстасем

undefined

Паркри кӳлепесене тӗрлӗ вӑхӑтра ҫак кӳлепеҫӗсем-художниксем ӑсталанӑ:

  • Н. М. Балтаев (Палтай Микуçĕ);
  • П. С. Пупин (Пупин Петĕрĕ);
  • А. Н. Балтаев (Палтай Асамачĕ);
  • А. Н. Балтаев (Палтай Аттилĕ);
  • Кĕкер Коли;
  • Фомиряков Георгий Геннадьевич (Кенин);
  • Степанов Анатолий (Çтапан Тули);
  • Фролов Юрий;
  • Николаев Леонид (Арăслан Лёни);
  • В. П. Петров (Праски Витти);
  • Ю. П. Матросов (Матрас Юркки);
  • Нагорнов Владимир (Ту Улачи);
  • Немцев Вячеслав (Нимĕç Славикĕ);
  • Г. С. Пупин (Пупин Кĕркури);
  • Кузьмин Василий (Аннушка Ваççи);
  • Тымарлан Пилĕ;
  • Фролов Юрий (Хĕçлĕ курак Юркки);
  • Слава Уракен;
  • С. В. Семёнов (Ылтăн Сĕруш);
  • Акимов Евгений (Йĕкĕм Жени);
  • Эриванов Василий (Эриван Ваççи);
  • И.А. Алексеев (Йăван Пикл);
  • Иванов Александр;
  • Краснов Михаил (Хĕрлĕ Мишши);
  • Аванмарт Пайтул;
  • Ф. И. Мадуров (Матур Хĕветĕрĕ);
  • Кошелев Пётр (Енчĕк Петĕрĕ);
  • А. И. Алексеев (Сантр Пикл);
  • Эткер Славикĕ[2].

Мероприятисем

Экскурси

undefined

Этнопаркра туристсем валли экскурси иртереççĕ. «Чувашия» санатори-курорт комплексӗнче канакансем те, Атӑл леш енне канмалли кунсенче ҫӳрекенсем те, парка курма ятарласа килекенсем те хаваспах сӑн укерӗнеҫҫӗ, чӑваш халӑх йӑли-йӗркипе, халапӗсемпе паллашаҫҫӗ.

Симпозиум

Этнокультура паркӗнче ҫулсерен чӑваш юпа йӑлине халалланӑ скульпторсен симпозиумӗ иртет. Унӑн тӗп тӗллевӗ — чӑваш халӑхӗн йӑли-йӗркине тытса пырасси, упрасси тата аталантарасси.

Симпозиум 10 куна тӑсӑлать, ҫак вӑхӑтра кашни хутшӑнакан 2,5-3 метрлӑ йывӑҫран (юманран) чӑваш халӑхӗн тавракурӑмӗпе, историйӗпе, халапӗсемпе ҫыхӑннӑ юпа-кӳлепе касса кӑларать. Симпозиумӑн юлашки кунӗнче кӳлепесене паркра вырнаҫтараҫҫӗ. Ҫапла вара паркри кӳлепесен шучӗ ҫулсерен йышланса пырать.

Симпозиума йыхравланӑ ытти хӑнасем те — ӑсчахсем, журналистсем, ҫамрӑксем — хутшӑнаҫҫӗ[1].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2 Данил Шаликов. Этнопарк Сувар: живописное место в Заволжье с мощной энергетикой (выр.). Информационный портал CHEB.ru (28 ҫурлан 2020).
  2. ^ 1, 2 Этнокультурный парк «Сувар» (выр.). Журнал VisitVolga.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем