Турккăсем

Турккăсем (хăйсем тӳрк теççĕ, туркк. Türkler, пĕрремĕш хисеплĕ Türk) — 55-58 млн йышлă халăх, Турцин тĕп халăхĕ. Турккă чĕлхипе калаçаççĕ.

Турккă халăхĕн этногезĕнче XI—XIII ĕмĕрсенче Кĕçĕн Азие куçса килнĕ выльăх ĕрчетекен огуз тата туркмен йăхĕсем, çаплах вырăнта пурăнан йăхсем хутшăннă. Этногенезра çаплах грек, эрмен, грузин, арап, курд, кăнтăр славян, румын, албан тата урăх элементсем пур^[54]. Турккă этносĕ XV ĕмĕрте чăмăртаннă, турккă нацийĕ XX ĕмĕрĕн пĕрремĕш вунçуллăхĕсенче йеркеленнĕ^[54].

1923 çулчен тăван ячĕ — османсем. Осман империйĕ аркансан Мустафа Кемаль халăхăн ятне улăштарма шутланă. Иккĕ варианта сĕннĕ — анатолисем тата турккăсем. Иккĕмĕш версине кăмăлланă, республикăна — Турккă Республикине куçарнă.

Пĕтĕм Раççейри халăх çыравĕпе Раççейре 2002 çулта 92 415 туркă-османĕ пурăннă^[55].

Германи — 1350 пин çын,
Болгари — 750 пин çын,
Нидерланд — 160 пин çын,
Франци — 150 пин çын,
Македони — 110 пин çын,
Греци — 100 пин çын,
Кипр — 140 пин çын.

^ Milliyet. 55 milyon kişi 'etnik olarak' Türk. Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи утӑн 21-мӗшӗ.
^ KONDA Research and Consultancy, Social Structure Survey 2006
^ Library of Congress – Federal Research Division. Country Profile: Turkey (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи нарӑсӑн 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗ.
^ CIA. The World Factbook. Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.
^ European Institute. Merkel Stokes Immigration Debate in Germany (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2011 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ.
^ Kötter, I; Vonthein, R; Günaydin, I & Müller, C (2003), "Behçet's Disease in Patients of German and Turkish Origin- A Comparative Study", in Zouboulis, Christos (ed.), Advances in Experimental Medicine and Biology, Volume 528, Springer, p. 55, ISBN 0306477572
^ Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; Walrath, Dana & McBride, Bunny (2010), Anthropology: The Human Challenge, Cengage Learning, p. 675, ISBN 0495810843
^ Özkaya 2007, 112.
^ International Strategic Research Organization, An Aspect that Gets Overlooked: The Turks of Syria and Turkey, <http://www.usak.org.tr/EN/myazdir.asp?id=2784>. Проверено 2 нарӑсӑн 2013. , Wayback Machine çинчи 2016 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗнчи копийӗ.
^ A unified Syria without Assad is what Turkmen are after, <http://www.todayszaman.com/news-289267-a-unified-syria-without-assad-is-what-turkmen--are-after.html=>. Проверено 2 нарӑсӑн 2013. ( ӗҫлемен каҫӑ).
^ ORSAM Report No: 83, The Turkmens of Syria, Quoted from page 16 (in Turkish): "Değişik kaynaklar ve saha çalışmasında elde edilen verilerden yola çıkarak Suriye Türkmenlerinin toplam nüfusu 3,5 milyon civarındadır."
^ Park 2005, 37.
^ Phillips 2006, 112.
^ Taylor 2004, 28.
^ National Statistical Institute of Bulgaria. 2011 Population Census in the Republic of Bulgaria (Final data) (паллӑ мар). National Statistical Institute of Bulgaria (2011).
^ Sosyal 2011, 369.
^ Bokova 2010, 170.
^ Encyclopedia of Cleveland History. Immigration and Ethnicity: Turks (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.
^ The Washington Diplomat. Census Takes Aim to Tally'Hard to Count' Populations (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи ҫӑвӑн 5-мӗшӗ.
^ Farkas 2003, 40.
^ Leveau & Hunter 2002, 6.
^ Fransa Diyanet İşleri Türk İslam Birliği. 2011 YILI DİTİB KADIN KOLLARI GENEL TOPLANTISI PARİS DİTİB’DE YAPILDI (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи кӑрлачӑн 7-мӗшӗ.
^ Шаблон:Harvard citation no brackets
^ UK immigration analysis needed on Turkish legal migration, say MPs, The Guardian (2011-08-01). Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи ҫурлан 1-мӗшӗ.
^ Federation of Turkish Associations UK. Short history of the Federation of Turkish Associations in UK (паллӑ мар)(недоступная ссылка — история) (19 ҫӗртмен 2008). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.
^ Netherlands Info Services. Dutch Queen Tells Turkey 'First Steps Taken' On EU Membership Road (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2009 ҫулхи кӑрлачӑн 13-мӗшӗ.
^ Dutch News. Dutch Turks swindled, AFM to investigate (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ.
^ Turkey's ambassador to Austria prompts immigration spat, BBC News (2010-11-10). Тӗрӗсленӗ: 2010 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.
^ Andreas Mölzer. In Österreich leben geschätzte 500.000 Türken, aber kaum mehr als 10–12.000 Slowenen (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2008 ҫулхи авӑнӑн 21-мӗшӗ.
^ CBN. Turkey's Islamic Ambitions Grip Austria (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ.
^ Avustralya’dan THY’ye çağrı var, Milliyet (2013-03-12). Тӗрӗсленӗ: 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗ.
^ King Baudouin Foundation 2008, 5.
^ De Morgen. Koning Boudewijnstichting doorprikt clichés rond Belgische Turken (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗ.
^ 2006 Census of Canada: Topic-based tabulations | Ethnic Origin (247), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Terr … // statcan.ca
^ Republic of Macedonia State Statistical Office 2005, 34.
^ Knowlton 2005, 66.
^ Abrahams 1996, 53.
^ The Federal Authorities of the Swiss Confederation. Diaspora und Migrantengemeinschaften aus der Türkei in der Schweiz (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ.
^ Swedish International Development Cooperation Agency. Turkiet är en viktig bro mellan Öst och Väst (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 14-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи авӑнӑн 11-мӗшӗ.
^ Businessman invites Swedes for cheap labor, regional access (паллӑ мар). Hürriyet Daily News. Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 14-мӗшӗ.
^ Всероссийская перепись населения 2010. Национальный состав населения РФ 2010
^ Агентство Республики Казахстан по статистике. Перепись 2016. , Wayback Machine çинчи 2012 ҫулхи ҫӑвӑн 1-мӗшӗнчи копийӗ (Национальный состав населения.rar)
^ Перепись населения Республики Македонии (макед.). Государственное статистическое управление Республики Македонии (2002). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.
^ Statistikbanken. Danmarks Statistik (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи раштавӑн 17-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.
^ National Statistical Committee of Kyrgyz Republic 2009.
^ Romania – National Institute of Statistics 2011, 10.
^ Phinnemore 2006, 157.
^ Constantin, Goschin & Dragusin 2008, 59.
^ Sabah. Eyvah Türkler geldi! (паллӑ мар) Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 24-мӗшӗ.
^ ntvmsnbc. Roma'da bir Türk Film Festivali (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 24-мӗшӗ.
^ Turk in Azerbaijan (англ.). Шаблон:Нп5. Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи авӑнӑн 3-мӗшӗ.
^ &n_page=5 Всеукраинская перепись населения 2001 года. Распределение населения по национальности и родному языку (паллӑ мар). Государственный комитет статистики Украины.
^ CIA The World Factbook. Turkey (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ.
^ ¹^,² Турки( ӗҫлемен каҫӑ)
^ Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения - Федеральная служба государственной статистики 2016 ҫулхи нарӑсӑн 29-мӗшӗнче архивланӑ.

Кураков, Л. П. Чăвашсемпе турккăсем хушшинчи çыхăнусем: ĕлĕххи тата хальхи : [монографи] / Л. П. Кураков, Н. Г. Краснов, А. Р. Губанов ; Раççей Федерацийĕн вĕрентÿпе ăслăлăх министерстви, И. Н. Ульянов ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕ. - Шупашкар : Чăваш университечĕн изд-ви, 2010. - 135 с., [10] л. ил. : фот. ; 20 см. - Библиогр.: с. 126-134 (134 ят). - 3000 экз. - ISBN 978-5-7677-1382-0. - [2010-1096]

Чувашско-турецкие связи : прошлое и настоящее : монография.

Турккăсем РУВИКИ.Медиа-ра
Киркукри турккăсем 2017 ҫулхи ҫӗртмен 28-мӗшӗнче архивланӑ.

[1] Milliyet. 55 milyon kişi 'etnik olarak' Türk. Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи утӑн 21-мӗшӗ.

[KONDA-2] KONDA Research and Consultancy, Social Structure Survey 2006

[3] Library of Congress – Federal Research Division. Country Profile: Turkey (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи нарӑсӑн 6-мӗшӗ. Архивланӑ 2012 ҫулхи нарӑсӑн 4-мӗшӗ.

[4] CIA. The World Factbook. Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи утӑн 27-мӗшӗ.

[5] European Institute. Merkel Stokes Immigration Debate in Germany (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2011 ҫулхи утӑн 22-мӗшӗ.

[6] Kötter, I; Vonthein, R; Günaydin, I & Müller, C (2003), "Behçet's Disease in Patients of German and Turkish Origin- A Comparative Study", in Zouboulis, Christos (ed.), Advances in Experimental Medicine and Biology, Volume 528, Springer, p. 55, ISBN 0306477572

[7] Haviland, William A.; Prins, Harald E. L.; Walrath, Dana & McBride, Bunny (2010), Anthropology: The Human Challenge, Cengage Learning, p. 675, ISBN 0495810843

[Özkaya_2007_loc=112-8] Özkaya 2007, 112.

[9] International Strategic Research Organization, An Aspect that Gets Overlooked: The Turks of Syria and Turkey, <http://www.usak.org.tr/EN/myazdir.asp?id=2784>. Проверено 2 нарӑсӑн 2013. , Wayback Machine çинчи 2016 ҫулхи пушӑн 11-мӗшӗнчи копийӗ.

[10] A unified Syria without Assad is what Turkmen are after, <http://www.todayszaman.com/news-289267-a-unified-syria-without-assad-is-what-turkmen--are-after.html=>. Проверено 2 нарӑсӑн 2013. ( ӗҫлемен каҫӑ).

[11] ORSAM Report No: 83, The Turkmens of Syria, Quoted from page 16 (in Turkish): "Değişik kaynaklar ve saha çalışmasında elde edilen verilerden yola çıkarak Suriye Türkmenlerinin toplam nüfusu 3,5 milyon civarındadır."

[Park_2005_loc=37-12] Park 2005, 37.

[Phillips_2006_loc=112-13] Phillips 2006, 112.

[Taylor_2004_loc=28-14] Taylor 2004, 28.

[15] National Statistical Institute of Bulgaria. 2011 Population Census in the Republic of Bulgaria (Final data) (паллӑ мар). National Statistical Institute of Bulgaria (2011).

[Sosyal_2011_loc=369-16] Sosyal 2011, 369.

[Bokova_2010_loc=170-17] Bokova 2010, 170.

[EncyclopediaofClevelandHistory-18] Encyclopedia of Cleveland History. Immigration and Ethnicity: Turks (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи нарӑсӑн 7-мӗшӗ.

[WashingtonDiplomat-19] The Washington Diplomat. Census Takes Aim to Tally'Hard to Count' Populations (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи ҫӑвӑн 5-мӗшӗ.

[Farkas_2003_loc=40-20] Farkas 2003, 40.

[Leveau_&_Hunter_2002_loc=6-21] Leveau & Hunter 2002, 6.

[fransaditib-22] Fransa Diyanet İşleri Türk İslam Birliği. 2011 YILI DİTİB KADIN KOLLARI GENEL TOPLANTISI PARİS DİTİB’DE YAPILDI (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2012 ҫулхи нарӑсӑн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи кӑрлачӑн 7-мӗшӗ.

[Home_Affairs_Committee_2011_loc=38-23] Шаблон:Harvard citation no brackets

[24] UK immigration analysis needed on Turkish legal migration, say MPs, The Guardian (2011-08-01). Тӗрӗсленӗ: 2011 ҫулхи ҫурлан 1-мӗшӗ.

[Federation_of_Turkish_Associations_UK-25] Federation of Turkish Associations UK. Short history of the Federation of Turkish Associations in UK (паллӑ мар)(недоступная ссылка — история) (19 ҫӗртмен 2008). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 13-мӗшӗ. Архивланӑ 2011 ҫулхи акан 13-мӗшӗ.

[26] Netherlands Info Services. Dutch Queen Tells Turkey 'First Steps Taken' On EU Membership Road (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2009 ҫулхи кӑрлачӑн 13-мӗшӗ.

[27] Dutch News. Dutch Turks swindled, AFM to investigate (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ.

[28] Turkey's ambassador to Austria prompts immigration spat, BBC News (2010-11-10). Тӗрӗсленӗ: 2010 ҫулхи чӳкӗн 10-мӗшӗ.

[29] Andreas Mölzer. In Österreich leben geschätzte 500.000 Türken, aber kaum mehr als 10–12.000 Slowenen (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2008 ҫулхи авӑнӑн 21-мӗшӗ.

[30] CBN. Turkey's Islamic Ambitions Grip Austria (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 16-мӗшӗ.

[31] Avustralya’dan THY’ye çağrı var, Milliyet (2013-03-12). Тӗрӗсленӗ: 2013 ҫулхи ҫӑвӑн 8-мӗшӗ.

[King_Baudouin_Foundation_2008_loc=5-32] King Baudouin Foundation 2008, 5.

[33] De Morgen. Koning Boudewijnstichting doorprikt clichés rond Belgische Turken (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2010 ҫулхи чӳкӗн 15-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи утӑн 29-мӗшӗ.

[34] 2006 Census of Canada: Topic-based tabulations | Ethnic Origin (247), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Terr … // statcan.ca

[Republic_of_Macedonia_State_Statistical_Office_2005_loc=34-35] Republic of Macedonia State Statistical Office 2005, 34.

[Knowlton_2005_loc=66-36] Knowlton 2005, 66.

[Abrahams_1996_loc=53-37] Abrahams 1996, 53.

[38] The Federal Authorities of the Swiss Confederation. Diaspora und Migrantengemeinschaften aus der Türkei in der Schweiz (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2008 ҫулхи раштавӑн 16-мӗшӗ.

[39] Swedish International Development Cooperation Agency. Turkiet är en viktig bro mellan Öst och Väst (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 14-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи авӑнӑн 11-мӗшӗ.

[40] Businessman invites Swedes for cheap labor, regional access (паллӑ мар). Hürriyet Daily News. Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи акан 14-мӗшӗ.

[этнорф2010-41] Всероссийская перепись населения 2010. Национальный состав населения РФ 2010

[kz.per2016-42] Агентство Республики Казахстан по статистике. Перепись 2016. , Wayback Machine çинчи 2012 ҫулхи ҫӑвӑн 1-мӗшӗнчи копийӗ (Национальный состав населения.rar)

[43] Перепись населения Республики Македонии (макед.). Государственное статистическое управление Республики Македонии (2002). Пӑхнӑ кун: 2015 ҫулхи утӑн 23-мӗшӗ.

[44] Statistikbanken. Danmarks Statistik (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи раштавӑн 17-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2012 ҫулхи утӑн 14-мӗшӗ.

[Kyrgyz_Census-45] National Statistical Committee of Kyrgyz Republic 2009.

[Romanian_National_Institute_of_Statistics_2011_loc=10-46] Romania – National Institute of Statistics 2011, 10.

[Phinnemore_2006_loc=157-47] Phinnemore 2006, 157.

[Constantin_et_al_2006_loc=59-48] Constantin, Goschin & Dragusin 2008, 59.

[49] Sabah. Eyvah Türkler geldi! (паллӑ мар) Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 24-мӗшӗ.

[50] ntvmsnbc. Roma'da bir Türk Film Festivali (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи юпан 24-мӗшӗ.

[51] Turk in Azerbaijan (англ.). Шаблон:Нп5. Пӑхнӑ кун: 2019 ҫулхи авӑнӑн 3-мӗшӗ.

[52] &n_page=5 Всеукраинская перепись населения 2001 года. Распределение населения по национальности и родному языку (паллӑ мар). Государственный комитет статистики Украины.

[CIA_The_World,Factbook-53] CIA The World Factbook. Turkey (паллӑ мар). Пӑхнӑ кун: 2011 ҫулхи ҫӗртмен 13-мӗшӗ.

[Турки-54] ¹^,² Турки( ӗҫлемен каҫӑ)

[55] Всероссийская перепись населения 2002 года. Национальный состав населения - Федеральная служба государственной статистики 2016 ҫулхи нарӑсӑн 29-мӗшӗнче архивланӑ.

[54]

[55]

Турккăсем

Пулса тухни

Этноним

Чĕлхе

Мĕнпур тĕнчери турккă диаспори

Çавăн пекех пăхăр

Ӑнлантарусем

Литература

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем