Кăмрăкамăш

**Элементсен периодла тытăмĕ**
H																	He
Li	Be											B	C	N	O	F	Ne
Na	Mg											Al	Si	P	S	Cl	Ar
K	Ca	Sc	Ti	V	Cr	Mn	Fe	Co	Ni	Cu	Zn	Ga	Ge	As	Se	Br	Kr
Rb	Sr	Y	Zr	Nb	Mo	Tc	Ru	Rh	Pd	Ag	Cd	In	Sn	Sb	Te	I	Xe
Cs	Ba	*	Hf	Ta	W	Re	Os	Ir	Pt	Au	Hg	Tl	Pb	Bi	Po	At	Rn
Fr	Ra	**	Rf	Db	Sg	Bh	Hs	Mt	Ds	Rg	Cn	Nh	Fl	Mc	Lv	Ts	Og

	*	La	Ce	Pr	Nd	Pm	Sm	Eu	Gd	Tb	Dy	Ho	Er	Tm	Yb	Lu
	**	Ac	Th	Pa	U	Np	Pu	Am	Cm	Bk	Cf	Es	Fm	Md	No	Lr

Кăмрăк/ Carboneum (С)
Атом номерĕ	6
Ансат япалалăхăн курăмĕ	хура (графит), е витĕр курăнакан (кевер чул)
Атом палăрăмĕсем
Атом масси (моль масси)	12,011 а. е. м. (г/моль)
Атом радиусĕ	91 пм
Ионизаци энергийĕ (пĕрремĕш электрон)	1085,7 (11,25) кДж/моль (эВ)
Электронсен конфигурацийĕ	[He] 2s² 2p²
Химилле палăрăмсем
Ковалентла радиус	77 пм
Ион радиусĕ	16 (+4e) 260 (-4e) пм
Электронегативлăх (Полинг шучĕпе)	2,55
Электрод потенциалĕ
Оксидлав капашĕсем	-4, -2, 2, 4
Ансат япалалăхăн термодинамикăлла палăрăмĕсем
Тачăлăх	2,25 (графит) г/см³
Пайлавла ăшăшăнăçтарăш	8,54 (графит)^[1] Дж/(K ·моль)
Ăшăяраслăх	1,59 Вт/(м ·K)
Шăрану температури	3 820 K
Шăраннин пайлавла ăшши	кДж/моль
Вĕрев температури	5 100 K
Пăспулăмăн ăшăлăхĕ	Теплота испарения кДж/моль
Моль калăпăшĕ	5,3 см³/моль
Ансат япалалăхăн кристалл решетки
Решетке тытăмĕ	гексагоналлă (графит), кубла (кĕвер чул)
Решетке периочĕ	на Å
c/a танлашăнни	2,73 (графит)
Дебай температури	1860 (кĕвер чул) K

C	6
12,011
He 2s² 2p²
Кăмрăк

Кăмрăк — периодикăллă системăри 6 атом номерлĕ хими элеменчĕ, C (лат. Carboneum) символпа палăртаççĕ.

Ӳкерчĕк:Element 6.webm

Кăмрăкамăш atom

Кăмрăк çинче метал пулмасан та ток çӳреть.

Йывăç кăмрăкĕ мĕн авалтанах металсем шăратма усă курнă. Кăмрăкăн аллотропи модификацисем: кĕвер чулпа графит çынсене тахçанах паллă. Кăмрăк ахаль япала пулнине А. Лавуазье 1780-мĕш çулсен вĕçĕнче кăтартнă.

Ячĕ

Çĕршывсен хушши ячĕ лат. carbō «чул кăмрăкĕ» сăмахпа çыхăннă.

Кăмрăк нумай аллотропи модификацисенче тĕл пулать, вĕсен физика пахалăхĕсем вăйлă улшăнса тăраççĕ.

Ӳкерчĕк:Eight Allotropes of Carbon.svg

Кăмрăк модификацисен схеми
a: кĕвер чул, b: графит, c: лонсдейлит
d: фуллерен — букибол C₆₀, e: фуллерен C₅₄₀, f: фуллерен C₇₀
g: аморфла кăмрăк, h: кăмрăк нанопăрăхĕсем

графит
кĕвер чул
карбин
лонсдейлит
фуллерен
кăмрăк нанопăрăхĕсем
графен
аморфла кăмрăк
йывăç кăмрăкĕ

техуглерод

хăрăм

Химия гиперкоординированного углерода, пер с англ., М., 1990.
Kirk — Othmer encyclopedia, 3 ed., vol.4, N.-Y., 1978, p. 556-709.
Химия природных энергоносителей и углеродных материалов 2005 ҫулхи авӑнӑн 20-мӗшӗнче архивланӑ. Т. В. Бухаркина, Н. Г. Дигуров
В.І. Саранчук, В. В. Ошовський, Г. О. Власов. Хімія і фізика горючих копалин . — Донецьк: Східний видавничий дім, 2003. ?204 с.
Сладков А. М., Кудрявцев Ю. П. Алмаз, графит, карбин — аллотропные формы углерода // Природа. 1969.№ 5. С.37-44.

Кăмрăк Webelements сайтра
Кăмрăк хими элеменчĕсен вулавăшĕнче
Кăмрăк 2011 ҫулхи кӑрлачӑн 21-мӗшӗнче архивланӑ.
Алексей Сладков кăмрăкĕ — карбин уçни
Сладков А. М. Карбин — третья аллотропная форма углерода: Монография (под ред. Бубнов Ю. Н.)

^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.). . — Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — С. 607. — 623 с. — 100 000 экз.

Ку — ҫырса пӗтермен статья. Эсир статьяна тӳрлетсе е хушса проекта пулăшма пултаратăр.
Çак асăрхаттарнине май пулсан тĕрĕсреххипе улăштармалла.

[ХЭ-1] Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.). . — Советская энциклопедия, 1988. — Т. 1. — С. 607. — 623 с. — 100 000 экз.

[1]

Кăмрăкамăш

Истори

Ячĕ

Физика пахалăхесем

Кăмрăкăн Аллотропи модификацийĕсем

Изотопӗсем

Вуламалли

Каçăсем

Асăрхатарусем

Категорисем