Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Сӑна ӗнерлеЧӗлхе суйлаИнформаци
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Кадикин Сергей Николаевич

Сергей Николаевич Кадикин (1950 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗ — 2011 ҫулхи пушӑн 13-мӗшӗ) — совет саманин тата Раҫҫейӗн художникӗ тата скульпторӗ, декораципе прикладной ӳнерӗн ӑсти, педагог. СССР художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗ (1980). Пушкӑртстан Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1996), Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ художникӗ (1997), Чӑваш Республикин халӑх художникӗ (2010)[1].

Пурнӑҫӗ

1950 ҫулхи ҫӗртмен 3-мӗшӗнче Ленинградра ҫуралнӑ[1].

1972 ҫулта И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн ӳнерпе графика факультетне вӗренсе пӗтернӗ (педагогӗ Николай Ведерников)[2].

Шупашкарти юсавпа ҫурт-йӗр тӑвакан управленинче илемлетекен художник тата Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн тӗп художникӗ пулса ӗҫленӗ. 1977—1983 ҫулсенче — РСФСР Ӳнер фончӗн Чӑвашри пултарулӑхпа производство ӑстаҫисен (ЧТПМ ХФ РСФСР) художникӗ. 1980 ҫултанпа СССР Художниксен пӗрлӗхӗн пайташӗ, 1981—1983 ҫулсенче Чӑваш АССР Художниксен пӗрлӗхӗн правленине яваплӑ секретарӗ пулнӑ[1][2].

Шупашкарти 2-мӗш ача-пӑча ӳнер шкулӗнче вӗрентнӗ. 1998—2002 ҫулсенче — Шупашкарти ӳнер училищин вӗрентекенӗ. 2006—2007 ҫулсенче Чулхулари ҫурт-йӗрпе архитектура университечӗн дизайн факультечӗн аслӑ вӗрентекенӗ пулса ӗҫленӗ. 2007 ҫултанпа тата ӗмӗрӗ вӗҫлениччен — И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн декораципе хушма ӳнер кафедрин доценчӗ[1][2].

Пултарулӑхӗ

С. Н. Кадикин — пӗтӗм союзри, пӗтӗм Раҫҫейри, зонӑри тата республикӑри куравсене хутшӑннӑ. 1972 ҫултанпа республикӑри куравсене хутшӑннӑ, 1976 ҫултанпа — пӗтӗм Раҫҫейри, 1978 ҫултанпа — пӗтӗм союзри, 1980 ҫултанпа — зонӑри (регионсенчи) «Мӑн Атӑл» куравсенче хӑйӗн ӗҫӗсене кӑтартнӑ[3]. Унӑн харпӑр куравӗсем 1995 ҫулта Шупашкарта тата 2005 ҫулта Ҫӗнӗ Шупашкарта иртнӗ[1].

Тӗп хайлавӗсем: «Сӑпка юрри» (1976), «Музыкант» (1979), «Иртсе пыракансем» (1980), «Вӑйӑ» (1984), «Ҫеҫпӗл Мишши» (1984, пӗрле тунӑ), «Ăсатнӑ чух» (1985), «Ҫӑлкуҫ» (1993), «Нарспипе Сетнер» (1994), «Элеги» (1995), Пушкӑртстан Республикинчи Пӗлепей районне кӗрекен Слӑкпуҫ ялӗнчи Ухсай Яккӑвӗн палӑкӗ, «Кӗр», «Атнер Хусанкай литературоведӑн портречӗ» (1996), «Автопортрет» (1998), «Кин» (2000), «Музыкант» (2003); «Хӗвелтухӑҫ» ятлӑ декораци вазисен серийӗ (2004); «Кайӑксем» живописьлӗ пастельсен серийӗ (2005)[1].

Чӑвашсен илемлӗтӳ ӳнерӗнче Сергей Кадикин чи малтан скульптор тата илемлӗ керамика ӑсти пек паллӑ. Пурнӑҫӗн юлашки ҫулӗсенче вӑл философилле шухӑшлавсенчен тӑракан хӑйне евӗрлӗ живопись тата графика хайлавӗсене ӑсталанӑ[4].

С. Н. Кадикинӑн хайлавӗсем Третьяков галерейинче, Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче, Ҫӗнӗ Шупашкарти Историпе ӳнер музейӗн комплексӗнче, Раҫҫейпе Балтиҫум музейӗсенче, Германи, Болгари, Раҫҫей коллекционерӗсен аллинче упранаҫҫӗ[4][5].

Православи ӳнерӗ

Сергей Николаевич — Чулхула облаҫӗнче лартнӑ мрамортан тунӑ темиҫе кӗлтумалли хӗресӗн авторӗ. Вӑл тунӑ 12 керамика турӑшне Чулхула облаҫӗнчи Вад районӗнчи сӑваплӑ ҫӑлкуҫсем ҫинчи часовньӑсене вырнаҫтарнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл Асамҫӑ Николайӑн 6 касса тунӑ турӑшне хатӗрленӗ. Вӑл полиартрит чирӗ пулнине пӑхмасӑрах ӗҫленӗ[6].

Астӑвӑм

2015 ҫулта Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче Чӑваш Республикин халӑх художникӗн С. Н. Кадикинӑн 65 ҫулхи юбилейне халалланӑ «Ӳкекен ҫӑлтӑр» курав иртнӗ. Куравра пӗрремӗш хут музей фондӗнчи тата художникӑн ҫемье пуххинчи хӑш-пӗр скульптура ӗҫӗсене, графика ӗҫӗсене, керамика, декораципе хушма тата православи ӳнерӗн япалисене кӑтартнӑ[4][3]. Ҫавӑн чухнех скульпторӑн ҫемйи музея хӑйӗн юлашки ӗҫсенчен пӗрине — пурнӑҫӗн юлашки ҫулӗнче ӑсталанӑ «Нарспипе Сетнер» скульптура композицине парнелеме йышӑннӑ[6].

2025 ҫулта художник ҫуралнӑранпа 75 ҫул ҫитнине халалласа Шупашкарта «Ҫынсем/кайӑксем» курав уҫӑлнӑ[7].

Ӑнлантарусем

  1. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6 Кадикин Сергей Николаевич. Чувашская энциклопедия. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  2. ^ 1, 2, 3 Кадикин, Сергей Николаевич (скульптор). Наследие Чувашии. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2 С 22 мая по 12 июля в Художественном музее выставка «Падающая звезда» к 65-летию С.Н. Кадикина. Афиша Чебоксар (21 ҫӑвӑн 2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3 Выставка Заслуженного и Народного художника ЧР откроется в Чебоксарах. АиФ-Чувашия (21 ҫӑвӑн 2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  5. ^ Определяя границы невозможного. Советская Чувашия (21 ҫӑвӑн 2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  6. ^ 1, 2 Одна из последних работ скульптора Сергея Кадикина «Нарспи и Сетнер» будет передана Художественному музею. 29ru.net (по материалам ГТРК Чувашия) (2 утӑн 2015). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.
  7. ^ «Люди/птицы». Чебоксарские новости (21 утӑн 2025). Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи авӑнӑн 16-мӗшӗ.

Вуламалли

Чӑвашла
  • Краснова, Т. Тӗрлӗ енлӗ ӑста / Т. Краснова // Хыпар. — 2010. — 1 утӑ. — С. 3.
  • Эктел, В. Чул та йывӑҫ — ал ҫемми / В. Эктел // Тантӑш. — 1995. — 22 раштав (№ 52). — С. 5.
Вырӑсла
  • Викторов, Ю. В. Кадикин Сергей Николаевич / Ю. В. Викторов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2001. — С. 195.
  • Викторов, Ю. В. Кадикин Сергей Николаевич (1950-2011) / Ю. В. Викторов // Мастера чувашской скульптуры / Ю. В. Викторов. — Чебоксары, 2021. — С. 134-141.
  • Викторов, Ю. Наделенный многими талантами / Ю. Викторов // Правительственный вестник. — 1995. — 28 июня.
  • Железнов, В. Вдохновленные Сеспелем / В. Железнов // Советская Чувашия. — 1980. — 24 мая.
  • Кадикин, С. Н. «…Нам в раю жить и жить» : [интервью с нар. худож. Чувашии Сергеем Кадикиным] / С. Н. Кадикин // Лик. — 2011. — № 2. — С. 146-150.
  • Кадикина, Л. Падающая звезда : выставка к 65-летию народного художника Чувашии Сергея Николаевича Кадикина / Л. Кадикина // Арт Листок. — 2015. — Июнь-авг. (№ 19). — С. 2 : ил.
  • Карачарскова, М. Безмолвие мироздания и трепет души / М. Карачарскова // Советская Чувашия. — 1995. — 16 авг.
  • Кириллова, Р. И это все о ней / Р. Кириллова // Советская Чувашия. — 2009. — 17 янв.
  • Михайлов, В. М. Величие поэмы «Нарспи» в скульптурах С. Н. Кадикина / В. М. Михайлов // Чӑваш халӑх ӑс-хакӑлӗпе ӳнер академийӗн хыпарӗсем = Вестник Чувашской народной академии наук и искусств. — 2016. — № 2. — С. 126-130.
  • Мытиков, В. «Картинки прошлого» и современность в творчестве Сергея Кадикина / В. Мытиков // Родники Чувашии. — 2010. — 2 сент. (№ 32). — С. 3.
  • Определяя границы невозможного // Советская Чувашия. — 2015. — 21 мая. — С. 9 : фот.
  • Паршагина, З. В. Николай Чудотворец в светящихся одежах : [о скульпторе С. Кадикине и его работе — резном образе Николая Чудотворца] / З. В. Паршагина // Альманах Чебоксарского Свято-Троицкого православного мужского монастыря. — Чебоксары, 2012. — Вып. 3. — С. 11-13.
  • Птица счастья, выбери меня // Советская Чувашия. — 2001. — 23 июня.
  • Сергей Кадикин // Союз художников Чувашии : 1935-2005. — Чебоксары, 2005. — С. 89.

Каҫӑсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

п • с • т
Чăваш Енĕн халӑх художникӗсем
Чӑваш АССР халӑх художникӗ Спиридонов Моисей Спиридонович (1960)  • Овчинников Николай Васильевич (1968)  • Сверчков Никита Кузьмич (1975)  • Карачарсков Николай Прокофьевич (1977)  • Ефремова Екатерина Иосифовна (1980)  • Павлов Пётр Васильевич (1980)  • Агеев Владимир Иванович (1986)  • Григорьев-Савушкин Павел Григорьевич (1987)  • Сизов Пётр Владимирович (1990)
Чӑваш Республикин халӑх художникӗ Немцев Виктор Леонтьевич (1993)  • Юрьев Элли Михайлович (1993)  • Петров Виталий Петрович (1994)  • Осипов Фёдор Прокофьевич (1997)  • Терюкалова Раиса Фоминична (2001)  • Матросов Юрий Петрович (2002)  • Григорян Миша Гришович (2002)  • Владимиров Климентий Владимирович (2003)  • Рыбкин Анатолий Петрович (2005)  • Енилин Николай Аристархович (2010)  • Кадикин Сергей Николаевич (2010)  • Николаев Владислав Владимирович (2011)  • Медведев Вольт Яковлевич (2012)  • Силов Анатолий Александрович (2013)  • Нагорнов Владимир Порфирьевич (2015)  • Долгашёв Константин Александрович (2016)  • Егоров Николай Григорьевич (2017)  • Данилов Анатолий Васильевич (2017)

Категорисем