Сверчков Никита Кузьмич

Никита Сверчков 1891 ҫулхи кӑрлачӑн 27-мӗшӗнче Хусан кӗпӗрнинчи Ҫӗрпӳ уесӗнчи Енӗш Нӑрваш ялӗнче пурӑнакан Лаврентьевсен хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ^[3].

Малтанхи ӳнер пӗлӗвне Хусан ӳнер шкулӗнче илнӗ. Кайран 1912—1917 ҫулсенче Петроградра Ӳнер академийӗ ҫумӗнчи Аслӑ ӳнер училищинче вӗреннӗ.

1934 ҫулта Омскри чукун ҫул транспорчӗн инженерӗсен институтне вӗренсе пӗтернӗ.

1921—1933 ҫулсенче Н. К. Сверчков СССР тӗрлӗ регионӗсенче ӗҫленӗ: вулӑс ӗҫтӑвкомӗн секретарӗ, художник, Алтайри район хаҫачӗн секретарӗ, кайран — Омскри ӳнерпе промышленность техникумӗн завучӗ тата директорӗ пулнӑ, ҫав хушӑрах пултарулӑх ӗҫӗпе те аппаланнӑ.

1934 ҫултанпа Н. К. Сверчковӑн пӗтӗм пултарулӑх тата педагогика ӗҫ-хӗлӗ Чӑваш Енре иртнӗ^[2].

1937—1943 ҫулсенче — «Капкӑн» сатира журналӗн штатри художникӗ, 1940—1951 ҫулсенче — вӗрентекен тата 1944—1949 ҫулсенче — Шупашкарти ӳнер училищин директорӗ, ҫав хушӑрах 1-мӗш номерлӗ Шупашкарти ача-пӑча ӳнер шкулӗн директорӗ (1948—1951)^[4].

1985 ҫулхи утӑн 18-мӗшӗнче Шупашкарта вилнӗ, Хулан пӗрремӗш масарӗнчи мемориал аллейӗнче пытарнӑ.

«Киремет патне пуҫ ҫапни», «Чӑвашсене вӑйпа тӗне кӗртни», «Пушкин чӑваш ялӗнче», «Горький Атӑл ҫинче», «Пугачёв Атӑл урлӑ каҫни», «Чӑваш автономине пӗлтерни» (1935), «Крепков комиссар», «Чӑваш Енри пӗрремӗш трактор», «Днепр урлӑ каҫни», «Чӑх-чӗп пӑхакан». Художник 1920-мӗш ҫулсен вӗҫӗнчен пуҫласа 1963 ҫулччен нумай хутчен чӑваш туйне ӳкернӗ. Георгий Исаев ӳнер тӗпчевҫи шутланӑ тӑрӑх, ку 1909 ҫулта Хусанти куравра Сверчков Николай Фешинӑн «Ҫармӑс туйӗ» ӳкерчӗкне курсан вӑйлӑ тӗлӗннипе ҫыхӑннӑ пулмалла^[5].

• Хӗрлӗ Ҫӑлтӑр орденӗ;
• «Хисеп Палли» орден;
• «1941—1945 ҫулсенчи Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫинче хастар ӗҫленӗшӗн» медаль;
• Чӑваш АССРӗн тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1940);
• Чӑваш АССРӗн халӑх художникӗ (1975);
• РСФСР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1981);
• Чӑваш АССРӗн Ӗҫ мухтавӗпе Паттӑрлӑхӗн хисеп кӗнеки.