Петĕр Эйзин
Петĕр Эйзин (паспортри хушамачĕ Дмитриев Пётр Егорович, ҫур. 1943 ҫулхи авӑнӑн 1-мӗшӗ, Энехмет, Элĕк районĕ, Чăваш Автономиллĕ Социализмлă Совет Республики, Раççей Федерациллĕ Социализмлă Совет Республики, СССР) — чӑваш поэчӗ, куҫаруҫи, редактор.
Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ (1994), Митта Ваçлейӗ ячӗллӗ преми лауреачӗ (1997).
Пурнăçĕпе ӗҫӗ-хӗлӗ
1943 ҫулхи ҫурла уйӑхӗн 1-мӗшӗнче Чӑваш АССРӗн Элӗк районӗнчи Энехмет ялӗнче ҫуралнӑ. Мартынкасси ҫичӗ ҫул вӗренмелли, Тивӗшри вӑтам шкулсенче, И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн историпе филологи факультетӗнче пӗлӳ илнӗ.
Чӑваш АССРӗн Шӑмӑршӑ районӗнче чӑваш чӗлхипе литературин учителӗ пулса ӗҫленӗ. 1965—1966 ҫҫ. Совет ҫарӗн ретӗнче хӗсметре тӑнӑ. 1967—1968 ҫҫ. Чӑваш АССРӗн Красноармейски районӗн хаҫат редакцийӗнче вӑй хунӑ.
1968—2005 ҫулсенче — Чӑваш кӗнеке издательствинче: корректор, вӗренӳ тата илемлӗ литература редакторӗ, илемлӗ тата ача-пӑча литературин редакцисен пуҫлӑхӗ, тӗп редактор.
2005—2008 ҫҫ. — «Тӑван Атӑл» литература журналӗн поэзи пайӗн пуҫлӑхӗ[1].
Пултарулӑх
Пичетре 1960-мӗш ҫулсен пуҫламӑшенчен пичетленет. В. Тимаковпа А. Аттил ҫамрӑк сӑвӑҫсемпе пӗрле «Виҫӗ хӗлӗх» сӑвӑсен пуххи кӑларнӑ. Хайлавӗсем вырӑсла «Дружба» альманахра, «Волга», «Юность», «Дружба народов» журналсенче пичетленнӗ.
Поэт ачасем валли нумай ҫырнӑ, вӗсене «Сар хěвел» сӑвӑсен кӗнекине тата «Тилě тус» сӑвӑллӑ юмах кенекинче кӑларнӑ, «Венгри халапӗсем» кӗнекене чӑвашла куҫарнӑ[1].
Пичетленсе тухнӑ кӗнекесем
Пурӗ 10 кӗнеке кӑларнӑ[2]:
- Эйзин, П. Е. Савни юррисем : сӑвӑсем / Петӗр Эйзин. — Шупашкар, 2003. — 157, [2] с.;
- Эйзин, П. Е. Кӑвайт / П. Эйзин. — Чебоксары : Чӑваш кӗнеке издательстви, 1976. — 102 с. — (Костер);
- Эйзин, П. Е. Савни юррисем : сӑвӑсем / Петӗр Эйзин. — Шупашкар, 2003. — 157, [2] с.;
- Эйзин, П. Е. Ҫӗмӗрт ҫути : сӑвӑсем / Петер Эйзин. — Шупашкар, 1980. — 94 с.;
- Эйзин, П. Е. Юлашки ҫил-тӑман : сӑвӑсем, поэмӑсем, тӗрленчӗксем / П. Эйзин. — Шупашкар : Чӑваш кӗнеке издельстви, 1991. — 158 с. — (Последняя метель: стихи, поэмы, зарисовки);
- Эйзин, П. Е. Весенняя капля : стихи / Педер Эйзин. — Чебоксары, 1982. — 48 с.;
- «Сар хӗвел» (Красно солнышко, 1979);
- «Юлашки тумлам» (Последняя капля, 1982);
- «Анне пехилӗ» (Материнский завет, 1986);
- «Костёр сквозь снег» (2003).
Асархавсем
- ^ 1, 2, 3 В. Г. Родионов. Эйзин Пётр Егорович (выр.). Чувашская энциклопедия. Чувашский государственный институт гуманитарных наук. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 17-мӗшӗ.
- ^ Эйзин, Петр Егорович (поэт; 01.08.1943) (выр.). Наследие Чувашии. Национальная библиотека Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2026 ҫулхи нарӑсӑн 17-мӗшӗ.
Вуламалли
- Абрамов, В. А. П. Эйзинӑн эрос ыратӑвӗ, е «юратӑвӑм, ӑҫта эс?» / В. А. Абрамов // Вопросы чувашского литературоведения и критики = Чӑваш литература пӗлӗвӗн тата критикин ыйтӑвӗсем / В. А. Абрамов. — Чебоксары, 2018. — С. 38-42.
- Атаманова, Е. Вулаканра ҫынлӑха вӑратасшӑн / Е. Атаманова // Чӑваш хӗрарӑмӗ. — 2014. — 27 авӑн (№ 39). — С. 2 : сӑн ӳкерчӗк.
- Ефремова-Ильина, Н. Г. Петӗр Эйзинӑн поэзи тӗнчи / Н. Г. Ефремова-Ильина // Актуальные вопросы истории и культуры чувашского народа = Чӑваш халӑх историйӗпе культурин ҫивӗч ыйтӑвӗсем. — Чебоксары, 2011. — Вып. 1. — С. 239—251.
- Ильина, Н. Символ тата сӑнар / Н. Ильина // Ялав. — 2000. — № 11. — С. 93-96.
- Кадушкина, Н. Н. Петӗр Эйзин «Йӑмрапа хурӑн» сӑввӑн илем тӗнчи / Н. Н. Кадушкина // Чӑваш чӗлхипе литератури: теори тата методика. — Шупашкар, 2018. — 34-мӗш кӑларӑм. — С. 120—125.
- Петӗр Эйзин // Ҫилҫунат. — 1998. — № 2. — С. 20.
- Петӗр Эйзин // Чӑваш литературин антологийӗ. — Шупашкар, 2013. — [Т. 2] : Поэзи. — С. 469.
- Родионов, В. Туйӑмпа шухӑш пӗрлӗхӗ : [Петӗр Эйзинӑн сӑввисем ҫинчен] / Родионов, В. Сӑвӑ. Сӑмах. Сӑнар : тӗрлӗ ҫулсенче ҫырнисем / Виталий Родионов. — Шупашкар, 2007. — С. 143—145.
- Софронова, И. Петӗр Эйзин сӑввисен хӑйнеевӗрлӗхӗ / И. Софронова // Тӑван Атӑл. — 2004. — № 5. — С. 63-65.
- Степанов, А. М. Чӑваш шкулӗн 6-мӗш класӗнче Петӗр Эйзинӑн «Йӑмрапа хурӑн» сӑввин темипе тӗп шухӑшне педагогика лаҫҫи технологипе вӗрентесси / А. М. Степанов // Чӑваш чӗлхипе литератури: теори тата методика. — Шупашкар, 2015. — 22-мӗш кӑларӑм. — С. 202—205.
- Эйзин, П. Литература пахчине вӑрттӑн кӗреттӗмӗр : [чӑваш поэчӗ, ЧР культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Петӗр Эйзин хӑйӗн ҫинчен / А. Изман ҫырса илнӗ] // Ҫамрӑксен хаҫачӗ. — 2018. — 1 пуш (№ 8). — С. 14 : сӑн ӳкерчӗксем.
- Яковлев, Ю. Эй, ҫын! : (Петӗр Эйзинӑн ачашлӑх метафизики) / Ю. Яковлев // Тӑван Атӑл. — 2013. — № 8. — С. 5-8.
- Яковлев, Ю. «Этемлӗх чӑнлӑхӗ янӑратса ярать те чан…» : (Петӗр Эйзинӑн илемлӗх тӗнчинче сӑнланин метафизика тата интертекст пӗлтерӗшӗ) / Ю. Яковлев ; А. Миттов ӳкерчӗкӗ // Хыпар. — 2014. — 15 нарӑс. — С. 11. — (Культура / кӑларӑма Н. Смирнова хатӗрленӗ).
- Афанасьев, П. Педер Эйзин (Димитриев Петр Eгорович) / П. Афанасьев // Писатели Чувашии / П. Афанасьев. — Чебоксары, 2006. — С. 513—514.
- Баруздин, С. О Педере Эйзине : (чувашском поэте) // Баруздин, С. Писатель. Жизнь. Литература / С. Баруздин. — М., 1985. — С. 182—184.
- Димитриев Петр Eгорович (Эйзин) // Энциклопедия чувашской журналистики и печати. — Чебоксары, 2014. — С. 115.
- Ефимов, Л. А. Эйзин (Димитриев) Петр Eгорович / Л. А. Ефимов // Аликовская энциклопедия. — Чебоксары, 2009. — С. 604—605.
- Родионов, В. Г. Эйзин (Димитриев) Петр Eгорович / В. Г. Родионов // Чувашская энциклопедия. — Чебоксары, 2011. — Т. 4 : Си-Я. — С. 663.
- Трофимов, Г. Ф. Эйзин Педер / Г. Ф. Трофимов // Краткая чувашская энциклопедия. — Чебоксары. 2001. — С. 503.
- Хузангай, А. Отсвет костра // Хузангай, А. Поиск слова / А. Хузангай. — Чебоксары, 1987. — С. 133—138.
- Яковлев, Ю. Мистический характер любви к женщине / Ю. Яковлев // Чӑваш ен. — 1994. — 5-12 марта (№ 10). — С. 10.
- Яковлев, Ю. Право на страдание / Ю. Яковлев // Лик Чувашии. — 1994. — № 1. — С. 137—141.
- Ялгир, П. Эйзин Педер (Димитриев Петр Eгорович) / П. Ялгир // Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. — Чебоксары, 2005. — С. 144—145.