Вырӑсла версиЯтарлӑ проектсем
Чӗлхе суйла
РУВИКИ ҪИНЧЕН

Чӑваш Республикинчи туризм

Чӑваш Республикинчи туризм — Раҫҫей туризмӗн Чӑваш Республикинче аталанакан пайӗ.

Республикӑри туризма аталантарас ӗҫе патшалӑх енчен Чӑваш Республикин Экономика аталанӑвӗн тата пурлӑх хутшӑнӑвӗсен министерстви пурнӑҫлать.

Чӑваш Республикинче туризмӑн чи паллӑ объекчӗсем ҫаксем шутланаҫҫӗ: Шупашкар, Ҫӗнӗ Шупашкар, «Сӑрҫум» патшалӑх заповедникӗ, «Чӑваш вӑрманӗ» наци паркӗ, «Заволжье» ҫутҫанталӑк паркӗ[1], «Трактор савучӗсем» трактор историйӗн музейӗ, Чӑваш наци музейӗ, СССР летчик-космонавчӗн А. Г. Николаевӑн Мемориал комплексӗ, Йӗпреҫри этнографи музейӗ[2].

Чӑваш Республикине ҫӳрекен туристсем ҫаксем: юханшыв круизӗн турисчӗсем; бизнес-туристсем; сывлӑха ҫирӗплетмелли учрежденисене сипленме тата сывалма килнӗ туристсем; спорт делегацийӗсем; транзит автотурисчӗсем; культурӑпа массӑллӑ мероприятисене хутшӑнакансем; ҫавӑн пекех отпуска килсе ял тӑрӑхӗнче канакансем[3].

Чӑваш Республикинчи туризм аталанӑвӗн историйӗ

2009 ҫулта Чӑваш Республикинчи туристсен организацийӗсем 72 пин ытла ҫынна кӗтсе-пӑхса янӑ, вӗсенчен тӗп пайӗ круиз экскурсанчӗсем пулнӑ[3].

2010 ҫулта Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн постановленийӗпе «Чӑваш Республикинче 2011—2018 ҫулхи туризма аталантарасси» республикӑри тӗллевлӗ программӑна ҫирӗплетнӗ[3].

Республикӑра тӗнче шайӗнчи туризм кал-кал пыни палӑрать: 2009 ҫулта Чӑваш Республикине 670 ют ҫӗршыв гражданӗ килсе кайнӑ, 2012 ҫулта — 2200, 2013 ҫулта — 3000. Виҫӗ ҫул хушшинче ӳсӗмӗ 350 %-а яхӑн пулнӑ[4].

2014 ҫулта Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗн хушӑвӗпе (29.08.2014, № 513-р хушӑвӗ) 2015—2020 ҫулсенчи ял тата экологи туризмне аталантармалли концепцие йышӑннӑ. Асӑннӑ концепци шайӗнче республикӑри ял тата экологи туризмӗн тӑрӑмне тата вӑй-хӑватне комплекслӑ тӗпчесе палӑртнӑ, ҫавӑн пекех ял туризмне аталантармалли муниципалитет программисене йышӑннӑ, ял туризмӗн объекчӗсене шута илмелли тытӑма — ял тата экологи туризмӗн организацийӗсем туристсене кӳрекен пулӑшӑвӗсен калӑпӑшне, туристсен шутне — пурнӑҫа кӗртнӗ[5].

2015 ҫулта Шупашкар хула администрацийӗ «Шупашкар хулин музей-туризм центрӗ» автономлӑ учрежденипе тата «Брендум» тулли мар яваплӑхлӑ обществӑпа пӗрле «Шупашкар. Туризм картти» буклет хатӗрленӗ, унта хулан историллӗ пайӗ, паллӑ вырӑнсем — музейсем, храмсем, культурӑпа кану тата промышленноҫ туризмӗн объекчӗсем, ҫавӑн пекех кану вырӑнӗсем — ҫинчен информаци пур. Унсӑр пуҫне Шупашкар хулин туризм карттине хӑй тӗллӗн уйрӑм маршрутсем ҫырма палӑртнӑ справка информацине те кӗртнӗ[6].

2018 ҫулта Шупашкара икӗ ҫӗр аллӑ пин ытла турист ҫитсе курнӑ, вӗсенчен 4 пин ытларахӑшӗ ытти ҫӗршыв гражданӗсем пулнӑ. Унта ҫӳрекенсем хула кунӗнче, «Чапай чей ӗҫме чӗнет» уява, «Раҫҫей тӗрӗкӗсем» фестивале, Атӑл ҫыранӗнчи йога-практикӑсене, «Нарспи. Истори тата халапсем» тӳлевсӗр ҫуранҫи маршрута хутшӑннӑ[7].

«Чӑваш вӑрманӗ» наци паркӗ
Чуваш наци музейӗ
«Атӑл леш ен» ҫутҫанталӑк паркӗ
Шупашкар. Круиз карапӗсем «Семён Будённый», «Афанасий Никитин» тата «Илья Муромец»

Чӑваш Республикинчи туризм тӗсӗсем

Юханшыв туризмӗ

Юханшыв туризмӗ Чӑваш Республикинче чи пӗлтерӗшли шутланать. Раҫҫейри ытти регионсенчен тата ют ҫӗршывсенчен килекен туристсен юхӑмӗ Шупашкар юханшыв порчӗ урлӑ иртет[4].

Круиз турисчӗсен шучӗ Шупашкар юханшыв портне турист теплохочӗсем ытларах кӗнипе ӳсет. 2006 ҫулта асӑннӑ порт 268 теплохода йышӑннӑ, 2007 ҫулта — 312, 2008 ҫулта — 314. 2009 ҫулта порт 370 турист теплоходпа 64 пин экскурсанта йышӑннӑ, ҫав шутран 670 — ют ҫӗршыв гражданӗ. 2012 ҫулта кӑтартусем чакнӑ, анчах порта кӗрекен карапсен хисепӗ 350—390 шайӗнче тытӑнса тӑрать[4].

Круиз туризмне аталантарни Куславкка тата Сӗнтӗрвӑрри районӗсенчи туризм инфратытӑмне ӳстерме хавхалантарнӑ, вӗсенче Шупашкар юханшыв портӗнчен тухнӑ теплоходсем валли «симӗс чарӑнусем» туса хунӑ. 2012 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри хулипе Сӗнтӗрвӑрри районне 62 пин экскурсантпа турист ҫитсе курнӑ. СССР летчик-космонавчӗн А. Г. Николаевӑн Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Шуршӑл ял тӑрӑхӗнчи Шуршӑл ялӗнче вырнаҫнӑ мемориал комплексне 2012 ҫулта 50 пине яхӑн экскурсант килсе кайнӑ, ҫав шутра ҫӗр-ҫӗр ют ҫӗршыв турисчӗ[4]. Куславкка хулин пристанне 2012 ҫулта 63 турист теплохочӗ чарӑннӑ. Куславккара вырнаҫнӑ Н. И. Лобачевскин ҫурт-музейне 3 пин ытла ҫын килсе курнӑ[4].

Пулӑмлӑ туризм

2018 ҫулта чӑвашсен Ҫӗнӗ ҫул уявӗн — Сурхурин — йӑли-йӗркипе йӗркеленӗ «Хӗл Мучи патне хӑнана» проект «Russian Event Awards» премийӗнче «Ача-пӑча туризм пулӑмӗ» номинацире Гран-прие ҫӗнсе илнӗ[8], вӑл отрасль награди шутланать, ҫӗнтерӳҫӗсене проектсен уҫӑ конкурсӗн пӗтӗмлетӗвӗсем тӑрӑх палӑртаҫҫӗ[9]. Ҫав ҫулах «Хӗл Мучи патне хӑнана» проект Пӗтӗм Раҫҫейри туристсен «Ҫулталӑк маршручӗ» парнин «Чи лайӑх ача-пӑча туризм маршручӗ» номинацире Гран-Прие тивӗҫнӗ.

Этнокультура туризмӗ

Федерацин «Раҫҫей Федерацийӗнче шалти тата тулаш туризма аталантарасси (2011— 2018 ҫулсем)» тӗллевлӗ программи шайӗнче 2013 ҫултанпа Чӑваш Республикинче туризмпа рекреаци кластерӗн «Этникӑллӑ Чӑваш Ен» проект аталанать, ун шучӗпе Шупашкар районӗнче «Ясна» этноэкологи комплексне туса аталантараҫҫӗ[10].

«Ясна» этноэкологи комплексӗнче туристсене пӗр кунлӑх экскурсисене, кану кунӗсене, нумай кунлӑх турсене йышӑнаҫҫӗ. Хӑна программисем тӗрлӗ мероприятипе пуян: календарьпе халӑх уявӗсем («Хӗл Мучи патне хӑнана», «Ҫӑварни», «Акатуй», «Уяв»); наци чӑваш йӑли-йӗркине, фольклорпа апат-ҫимӗҫне кӑтартакан «Этникӑллӑ ял» программа; этнографипе экологи квесчӗсенчен тӑракан вӗрентӳ-экскурси[5].

Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Атӑлъял ял тӑрӑхӗнче «Кушник ӳплисем» проект ӗҫлет, унта Атӑл хӗрринче пуранакан ирӗклӗ хресчен пурнӑҫне сӑнласа панӑ. Пӗтӗм тӗнчери «Раҫҫейри ял туризмӗ» форумра «Кушник ӳплисем» ҫемье маршрутне 2012 ҫулта ылтӑн медальпе чысланӑ[4]. Комплекс территоринче туристсем хӳшӗсенче пурӑнаҫҫӗ, Атӑл хӗрринче пулӑ тытаҫҫӗ, ҫырла-кӑмпа пуҫтараҫҫӗ, халӑх уявӗсене хутшӑнаҫҫӗ[11].

Ҫавӑн пекех этнокультура туризмӗн чи паллӑ объекчӗсенчен пӗри вӑл — Йӗпреҫри этнографи музейӗ[2].

Ял туризмӗ

Чӑваш Республикинче ял туризмне аталантарма «АПКна аталантарасси» наци проекчӗ шайӗнче ҫӑмӑллӑхлӑ кредит илме май пур. 2000-мӗш ҫулсенче Куславкка, Сӗнтӗрвӑрри, Йӗпреҫ, Етӗрне, Канаш районӗсенчи ял турисчӗсем валли пӗрремӗш хӑтлӑ хӑна ҫурчӗсем йӗркелеме тытӑннӑ[4].

Сӗнтӗрвӑрри районӗ Чӑваш Республикинче чи малтан «Чӑваш Республикин Сӗнтӗрвӑрри районӗнче ял туризмне аталантарасси» муниципалитет программине пурнӑҫа кӗртме тытӑннӑ. Туризмӑн асӑннӑ тӗсӗ районта туризм аталанӑвӗн приоритетлӑ ҫул-йӗрӗсенчен пӗри шутланать. 2012 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗ «Раҫҫейри ял туризмӗ» тӗнчери пӗрремӗш форумра «Ял туризмне тата ал-ӗҫ ӑсталӑхне аталантарас ӗҫре пӗчӗк предприятисемпе хресчен (фермер) хуҫалӑхӗсене пулӑшу кӳнӗшӗн» номинацире парнене тивӗҫнӗ[12].

Чӑваш Республикинчи агротуризмӑн пӗрремӗш объекчӗ Шупашкар районӗнчи Ҫӗньял ял тӑрӑхӗнчи Мошкасси ялӗнчи «Заимка» лашапа туризм комплексӗ пулса тӑнӑ. Асӑннӑ комплекса тума 2008 ҫулта пуҫланӑ, 2011 ҫултанпа вара кунта туристсене йышӑнаҫҫӗ. «Заимка» шутне мунча комплексӗсем, хутса ӑшӑтакан витесем, лаша спорчӗ валли витнӗ манеж, вырӑс стилӗпе капарлатнӑ интерьерлӑ хӑна ҫурчӗсем кӗреҫҫӗ[4].

2013 ҫулта Чӑваш Республики ял туризмне аталантарас енӗпе Раҫҫейри регионсен пӗрремӗш теҫеткине кӗнӗ[4].

Йӗпреҫ районӗнчи «Камай уйӗ» ял хуҫалӑх производство кооперативӗнче хресчен лашисен ҫуллахи ял лаша спорчӗн ӑмӑртӑвӗсене — «Камай уйӗн лашисем» — ирттерме, ҫавӑн пекех йӑлана кӗмен кӗрешӳ тӗсӗсен турнирӗсене ирттерме инфраструктура тытӑмне йӗркеленӗ[4].

Экологи туризмӗ

Йӗпреҫ районӗнчи Пучинке ял ҫывӑхӗнче кӳлӗ хӗрринче «Карӑк кати» экотуризм объекчӗ тунӑ[4].

«Чӑваш вӑрманӗ» наци паркӗнче экологи сукмакӗсем йӗркеленӗ, унта инструкторсем татӑш экскурсисем ирттереҫҫӗ[13]. Экологи сукмакӗсем: арт-объектсемлӗ «Эко-невидаль», «Чӑваш вӑрманӗн вӑрттӑнлӑхӗсем», «Упа катинче» тата «Аваллӑх алӑкне уçса» этно-экологи сукмакӗ[14].

Паломниксен туризмӗ

Чӑваш Республикинче паломниксем ҫак вырӑнсене ҫитсе курма пултараҫҫӗ: Шупашкар районӗнчи Апаш сӑваплӑ ҫӑлкуҫӗсем, «Ҫичӗ ҫӑл» сӑваплӑ ҫӑлкуҫсем, Ҫӗрпӳри Тихвин хӗрарӑмсен монастырӗ, Введенски тата Успенски соборсем, Улатӑрти чиркӳсемпе храмсем[2].

Сиплев туризмӗ

Чӑваш Республикинче 30 ытла сиплев центрӗсем, санаторисем тата кану ҫурчӗсем вырнаҫнӑ[2].

Промышленнӑҫ туризмӗ

«Чӗрӗ уроки» вӗренӳ туризмне ӗҫе кӗртессипе тата аталантарассипе ҫыхӑннӑ проект шайӗнче шкул ачисем Шупашкар хулинчи малта пыракан 30 ытла промышленноҫ предприятине ҫӳреҫҫӗ. Промышленноҫ туризмне аталантармалли асӑннӑ программӑра туризм маршручӗсене шкул пӗлӗвне вӗренекенсене профориентацилес тӗллевпе кӗртнӗ, вӗсем хула администрацийӗн пуҫлӑхӗ хушнипе ирттереҫҫӗ. Экскурсисем ҫак предприятисемпе организацисенче ирттереҫҫӗ: федерацин травматологи, ортопеди тата эндопротезировани центрӗ, Экра, Шупашкарти электроаппаратура савучӗ, Релематика, Чӑвашэнерго, ВНИИР, Шупашкарти агрегат савучӗ, Шупашкарти «Вавилон» макаронпа кондитер фабрики, «Шупашкарти автокомпонентсен савучӗ» АУО, Федерацин патшалӑх статистикин службин Чӑваш Республикинчи органӗ (Чӑвашстат), Пушара хирӗҫ кӗрешекен федераллӑ службӑн судпа эксперт учрежденийӗ, «Чӑваш Ен» издательствӑпа типографи комплексӗ, «Водоканал» АО тата ытти предприятисем. Экскурсисенче шкул ачисем тӗрлӗ профессисем ҫинчен пӗлеҫҫӗ[15][16].

Ӑнлантарусем

  1. ^ И.Н.Корабейников, И.Л.Полякова. Тенденции и проблемы развития внутреннего туризма в Российской Федерации // Известия Оренбургского государственного аграрного университета. — 2015. — С. 266—269.
  2. ^ 1, 2, 3, 4 О туристско-рекреационном потенциале Чувашской Республики. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи ҫӗртмен 7-мӗшӗ.
  3. ^ 1, 2, 3 О республиканской целевой программе «Развитие туризма в Чувашской Республике на 2011—2018 годы». Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи нарӑсӑн 24-мӗшӗ.
  4. ^ 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Кириллова А. М., Широков О. Н. Международные связи сельских поселений Чувашии на рубеже XX XXI веков // Вестник Чувашского университета. — 2014. — № 1.
  5. ^ 1, 2 Министерство культуры Российской федерации. «Лучшие региональные практики развития сельского туризма». Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 30-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи юпан 31-мӗшӗ.
  6. ^ Выпущена туристическая карта города Чебоксары. Чувашская республика
  7. ^ Туризм в Чувашии: о главном за второе полугодие 2018-го. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи авӑнӑн 22-мӗшӗ.
  8. ^ Национальная премия в области событийного туризма Russian Event Awards 2018. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 29-мӗшӗ. Архивланӑ 2020 ҫулхи нарӑсӑн 27-мӗшӗ.
  9. ^ Бадальянц С. В. Событийный туризм: сущностные характеристики и особенности развития в России / С. В. Бадальянц // Молодёжный научный вестник. 2017. № 9. С. 89—95. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 29-мӗшӗ. оригиналтан архивланӑ 2018 ҫулхи раштавӑн 22-мӗшӗ.
  10. ^ Доклад о состоянии и развитии туризма в Российской Федерации в 2014 году. — М.: Министерство культуры Российской Федерации, 2015. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 29-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи чӳкӗн 3-мӗшӗ.
  11. ^ В Мариинско-Посадском районе открылся этномаршрут для туристов
  12. ^ Чувашия достойно выступила на Первом международном форуме «Сельский туризм в России»
  13. ^ Федеральное Агентство по туризму. Чувашия. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 8-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи раштавӑн 31-мӗшӗ.
  14. ^ Национальный парк «Чаваш Вармане»
  15. ^ Промышленный туризм помогает чебоксарским школьникам определиться с профессией. Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2019 ҫулхи кӑрлачӑн 7-мӗшӗ.
  16. ^ Чебоксарские школьники посещают промышленные предприятия в рамках проекта «Живые уроки». Пӑхнӑ кун: 2020 ҫулхи пушӑн 31-мӗшӗ. Архивланӑ 2018 ҫулхи ҫӗртмен 19-мӗшӗ.

Вуламалли

  • Кушнаренко Е.П. Стратегии устойчивого развития инфраструктурного потенциала дестинации сельского туризма // Социально-экономические науки и гуманитарные исследования. — 2015.
  • Лебедева Т. Е., Прохорова М. П. Перспективы развития туристского кластера и туризма в республике Чувашия // Инновационная экономика: перспективы развития и совершенствования. — 2019. — № 2 (36). — С. 295—301.
  • Никитина О.А., Кушнаренко Е.П. Важность сельского туризма для экономического развития сельских территорий Чувашии // Актуальные вопросы экономических наук. — 2009. — С. 131—134.
  • Рябинина Э. Н., Иванова Н. А. Направления продвижения туристических услуг на рынке Чувашской Республики // Oeconomia et Jus. — 2015. — № 2. — С. 21—26.
  • Рябинина Э. Н., Цапулина Ф. Х. Инновационные бизнес-процессы успешного развития экологического туризма Чувашии // Вестник Чувашского университета. — 2013. — № 4. — С. 390—394.
  • Семенов В. Л., Сидорова Н. А. Анализ развития туристско-рекреационного комплекса Чувашской Республики // Вестник Чувашского университета. — 2013. — С. 399—403.
  • Сидорова Н. А. Формирование маркетинговой стратегии повышения конкурентоспособности туристско-рекреационного комплекса региона: на материалах Чувашской Республики: автореф. дис. … канд. экон. наук. Чебоксары, 2009. 24 с.
  • Трифонова З. А., Ростовцева М. М. Территориальный анализ рекреационных историко-культурных ресурсов Чувашской республики // Вестник Чувашского университета. — 2014. — № 1. — С. 237—244.
  • Трифонова З. А., Трифонова М. М. Комплексная оценка объектов экологического туризма в Чувашской Республике // Вестник Томского государственного университета. — 2009. — С. 304—306.
  • Цапулина Ф. Х., Тихонова С. В. Инновационные пути развития экологического туризма Чувашии // Вестник Чувашского университета. — 2013.

Каҫӑсем

Категорисем