Узбекистан

Узбек Республики (Узбекистан) (узб. Oʻzbekiston / Ўзбекистон) — Вăтам Азире вырнаçнă патшалăх. Халăх йышĕ 25,5 млн. (2003 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ валли) çынпа танлашать, вĕсенчен 37% — хула çыннисем, 63% — ял çыннисем. Патшалăх чĕлхи шучĕнче ӳспек чĕлхи шутланать.

Узбекистан 12 вилоят, 1 автономлă республика* тата 1 хула** çине пайланать.

Андижан, Бухара, Коканд, Наманган, Нукус, Самарканд, Ташкент, Термез, Учкудук, Фергана

1 кăрлач 2011 çулта Узбекистан халах йышĕ 29 млн çын çитрĕ.

Халăх	Пайĕ, % ( 2008 )
Узбексем	80 %
Таджиксем	5 %
Вырăссем	3,5 %
Казахсем	3 %
Каракалпаксем	2,5 %
Тутарсем	1,5 %

Иртнĕ 20 çулта Ӳспекстанра халăх йышĕ васкавлă ӳсеть. Халăх шутĕнче çамрăк ачисемĕн пысăк пайĕ. Патшалăхра вăтам халăх ватăлăхĕ — 22 çул (Германире 40 çул, Раççейра 37 çул).

ШВП пĕр çынна - 1 640 $ ( 2008 ) ;
Ĕçлекенсем вырнаçнă : ялхуçалăхра - 44 %, промышленность - 20 %, суту-илÿ т. ыт - 36 %.

Ибн Сина - Бухара хули умăнче вырнаçнă Ашики ялĕнче çуралнă.

Ӳспекстан правительствин оффициаллă сайчĕ
Саёхат значит путешествие — Фотографии Узбекистана, Казахстана, Туркменистана 2007 ҫулхи юпан 16-мӗшӗнче архивланӑ.

Шаблон:Славян патшалăхĕсем Шаблон:ИПТ

Шаблон:Евразэс

Шаблон:ОИК Шаблон:ОЭС Шаблон:ВАП Шаблон:СССР арканăвĕ хыççăнхи патшалăхсем

п • с • т

Азири патшалăхсем

Азербайджан • Афганистан • Бангладеш • Бахрейн • Бруней • Бутан • Тухăçри Тимор • Вьетнам • Грузи • Египет¹ • Иорданăн Анăç Çыранĕ • Израиль • Инди • Индонези • Иордани • Ирак • Иран • Йемен • Казахстан² • Камбоджа • Катар • Кипр • Кăркăсстан • Китай • КХДР • Кувейт • Лаос • Ливан • Малайзи • Мальдив • Монголи • Мьянма • Непал • ПАЭ • Оман • Пакистан • Раҫҫей Федерацийӗ² • Сауд Аравийӗ • Газа Секторĕ • Сингапур • Сири • Таджикистан • Таиланд • Тайвань • Туркмени • Турци² • Ӳспекстан • Филиппин • Шри-Ланка • Кăнтăр Корея • Эрмени • Япони

¹ Ытларах енĕпе Африкăра вырнаçнă

² пĕчĕк пайĕ çавăн пекех Европăра вырнаçнă

п • с • т Узбекистан историйĕ
Аваллăх	Андрон культури (п.эрч. XVII — п.эрч. IX ĕм.) • Бактри-Марги археологи комплексĕ (п.эрч. XXIII — п.эрч. XVIII ĕм.) • Скифсем (саксем, массагетсем, дахсем) (п.эрч. XVIII — п.эрч. IV) • Хорезм (п.эрч. VIII — п.эрч. VI ĕм.) • Сăкăт (— п.эрч. VI ĕм.) • Чач (— п.эрч. III ĕм.) • Фергана (— п.эрч. VI ĕм.) • Бактри (п.эрч. VIII — п.эрч. VI ĕм.) • Ахеменид патшалăхĕ (п.эрч. 558—330) • Александр Македонскин империйĕ (п.эрч. 334 — п.эрч. 312) • Селевкидсен патшалăхĕ (п.эрч. 312—п.эрч. 250 çç.) • Грек-Бактри патшалăхĕ (п.эрч. 250 — п.эрч. 130 çç.)

(П.эрч. II ĕмĕр — 1055)	Кангюй патшалăхĕ (п.эрч. III ĕм. — п.эрч. V ĕм. варри) • Давань (п.эрч. II — п.эрч. I ĕм.) • Кушан патшалăхĕ (I — III ĕм.) • Уструшана (IV — V ĕм.) • Чаганиан (V — IX ĕм.) • Илак (V — XIII ĕм.) • Хионитсен патшалăхĕ (IV — V ĕм.) • Кидаритсен патшалăхĕ (Тохаристан) (IV — V ĕм.) • Эфталитсен патшалăхĕ (V — VI ĕм.) • Тĕрĕк хаканлăхĕ (552—603) • Анăçри хаканлăх (603—698) • Тюргеш хаканлăхĕ (698—766) • Огуз патшалăхĕ (750—1055) • Карлук хаканлăхĕ (766—940)

Ислам çĕнсе илни (661—750)	Омейяд халифачĕ (661—750) • Аббасид халифачĕ (750—1258) • Тахирид эмирачĕ (821—873) • Саффарид эмирачĕ (861—1003) • Саманид эмирачĕ (875—999)

Тĕрĕк патшалăхĕсем (840—1221)	Газневид султаначĕ (963—1187) • Караханид патшалăхĕ (840—1040) • Анăç-Караханид ханлăхĕ (1040—1212) • Тухăç-Караханид ханлăхĕ (1042—1212) • Сельджукидсен патшалăхĕ (1037—1194) • Хорезмшахĕсен султаначĕ (1077—1231)

Монголсем çĕнсе илни (1221—1269)	Каракитай ханлăхĕ (1141—1212) • Монгол империйĕ (1206—1291) • Чагатай улусĕ (1224—1340) • Джучи улусĕ (1224—1360)

Çĕнĕ вăхăт	Могулистан (Тухăç Чагатай улусĕ) (1346—1370) • Тамерлан империйĕ тата Тимуридсен патшалăхĕсем (1370—1500) • Узбек ханлăхĕ (1428—1468) • Бухара ханлăхĕ (1500—1785) • Хива ханлăхĕ (1512—1920) • Коканд ханлăхĕ (1709—1876) • Ташкент патшалăхĕ (1784—1809) • Бухара эмирачĕ (1785—1920) • Кундуз ханлăхĕ (1800—1850) • Раççей империн Вăтам Азири харпăрлăхĕсем (Сырдарья • Фергана) • Самарканд облаçĕсем • Туркестан автономийĕ (1917—1918) • Вăхăтлăх Фергана правительстви (1919—1920)

Çĕнĕрех вăхăт	Туркестан АССР (1918—1924) • Бухара ХСР (1920—1924) • Хорезм ХСР (1920—1923) • Хорезм ССР (1923—1924) • Бухара ССР (1924) • Узбек ССР (1924—1991) • Узбекистан Республики (1991-па)

п • с • т

Чылай тĕрĕк этносĕллĕ патшалăхсемпе регионсем

Хальхи патшалăхсем

Ирĕклĕ патшалăхсем	Азербайджан • Казахстан • Кăркăсстан • Шаблон:Туркмени ялавĕ Туркмени • Турци • Ӳспекстан
Кăштах йышăннă патшалăх	Çурçĕр Кипр Турккă Республики

Тĕрек этносĕллĕ е пĕр тĕрĕк чĕлхине
официаллă чĕлхе вырăнне йышăннă
патшалăхсем тата регионсем

50 % ытла	Баян-Улэгэй аймакĕ (Монголи) • Иран Азербайджанĕ (Иран) • Гагаузи (Молдави) • Синьцзян-Уйгур автономи районĕ (Китай) • Шаблон:15px Раççей регионĕсем: Пушкăртстан • Тутарстан • Тăва • Чăваш Ен • Саха (Якути)
10—50 %	Афганистан • Иран • Кипр Республики • Шаблон:15px Раççей регионĕсем: Алтай Республики • Аçтăрхан облаçĕ • Дагестан • Кабарда-Балкари • Карачай-Черкеси • Крым Республики • Ӗренпур облаҫӗ • Тӗмен облаҫӗ • Чӗмпӗр облаҫӗ • Челепи облаҫӗ • Хакаси • Таджикистан
5—10 %	Болгари • Грузи • Ирак • Монголи • Шаблон:15px Раççей
1—5 %	Германи • Косово (йышăнман) • Шаблон:Македони ялавĕ Çурçĕр Македони • Молдави • Косово тата Метохи (Серби)

Тахçанхи патшалăхсем

Вăтам ĕмĕрсем	Авар хаканлăхĕ • Аслă Пăлхар • Атăлçи Пăлхар • Хĕвелтухăç-тĕрĕк хаканлăхĕ • Хĕвеланăç-тĕрĕк хаканлăхĕ • Ылтăн Урта • Йеттишар • Карахан патшалăхĕ • Карлук хаканлăхĕ • Карлук ханлăхĕ • Кимак хаканлăхĕ • Кони султанлăхĕ • Кăркăс хаканлăхĕ • Кăпчак ханлăхĕ • Огуз патшалăхĕ • Сăкнак ханлăхĕ • Анатолири турккă бейликĕсем • Тĕрĕк хаканлăхĕ • Тӳркеш хаканлăхĕ • • Узиэйлет • Уйгур хаканлăхĕ • Уйгур идыкутлăхĕ • Хасар хаканлăхĕ • Чагатай улусĕ
Çĕнĕ самана	Азербайджан ханлăхĕсем • Ак-Коюнлу • Казах ханлăхĕ • Кок Орда • Могулистан • Ногай Урти • Çĕпĕр ханлăхĕ • Узбек ханлăхĕ
Çĕнĕрен çĕнĕ самана	Азадистан • Азербайджан Демократиллĕ Республика • Бухара ханлăхĕ • Хĕвелтухăç-Туркестан Ислам Республики • Хĕвелтухăç-Туркестан Революциллĕ Республика • Коканда ханлăхĕ • Комрат республики • Осман империйĕ • Гагаузи Республики • Тăва Халăх Республики • Хива ханлăхĕ

п • с • т Коллектив хăрушсăрлăхĕ килĕшĕвĕн организацийĕ (ОДКБ)
Хутшăнакансем	Эрмени • Беларуҫ • Казахстан • Кăркăсстан • Раççей Федерацийĕ • Таджикистан •

Малтан хутшăннисем	Грузи (1999-чен) • Азербайджан (1999-чен) • Узбекистан (2012-чен)

Сăнакан патшалăхсем, парламент ассамблейи çумĕнче	Серби • Афганистан

Вăрçă организацисем	Операциллĕ тăракан коллектив вăйĕсем • Лăпкăлăх тăвакан вăйсем

п • с • т

Шанхай пĕрĕçлĕх организацийĕ (ШОС, SCO)

Инди Инди • Казахстан Казахстан • Кăркăсстан Кăркăсстан • КХР КХР • Пакистан Пакистан • Раҫҫей Федерацийӗ Раҫҫей Федерацийӗ • Таджикистан Таджикистан • Ӳспекстан Ӳспекстан

Сăнавçă-патшалăхсем:
Афганистан Афганистан • • Беларуç Беларуç • Иран Иран • Монголи Монголи

Диалогри партнёрсем:
Азербайджан Азербайджан • Армени Армени • Камбоджа Камбоджа • Турци Турци • Непал Непал • Шри-Ланка Шри-Ланка

Официаллă чĕлхесем: вырăс • китай

п • с • т Вăтам Ази
Афганистан • Казахстан • Кăркăсстан • Китай • Монголи • Таджикистан • Туркменистан • Узбекистан

п • с • т

Чылай иран этносĕллĕ патшалăхсемпе регионсем

Хальхи патшалăхсем

Ирĕклĕ патшалăхсем	Афганистан • Иран • Таджикистан
Кăшт йышăннă патшалăх	Кăнтăр Осети
Йышăнман патшалăх	Вазиристан

Чылай иран этносĕллĕ
патшалăхсем

более 20 %	Ирак ( Ирак Курдистанĕ) • Ташкурган-Таджик автономи уеcĕ (Китай) • Çурçĕр Осети (Раççей)
10—20 %	Катар • ПАЭ • (Сири Курдистанĕ) • (Турци Курдистанĕ)
5—10 %	Бахрейн • Инди (Кашмир) • Пакистан (Пакистан Белуджистанĕ, Хайбер-Пахтунхва)
1—5 %	Азербайджан • Грузи (Кăнтăр Осетипе Абхазисĕр) • Кăркăстан • Кувейт • Дагестан (Раççей) • Турккăластан • Ӳспекстан (Самарканд) • Эрмени

Историри патшалăхсем

Авалхи тĕнче	Ахеменсен империйĕ • Бактри • Грек-бактри патшалăхĕ • Давань • Киммери • Кушан патшалăхĕ • Миди • Пархи • Туран
Вăтам ĕмĕрсем	Алани • Сасансен империйĕ • Скифи • Эфталитсен патшалăхĕ
Çĕнĕ самана	Мехабад республики • Перс империйĕ • Талыш ханлăхĕ • Талыш-Муган Автономи Республики

Çăлкуçсем тата процентсем

Узбекистан

Пайлану

Хулисем

Халăх йышĕ

Экономика

Фотогалерейă

Паллă çынсем

Каçăсем

Темӑпа ҫыхӑннисем

Категорисем